Tuingereedschap zoals een schoffel, spade, snoeischaar, heggenschaar en hark maak je schoon door aarde en plantenresten te verwijderen, het gereedschap goed te laten drogen en metalen onderdelen daarna licht in te vetten tegen roest.
Bij snoeigereedschap komt daar nog bij dat plantensap kan vastplakken en de messen kan aantasten. Reinig en droog je gereedschap na elk gebruik en berg het pas op als het volledig droog is, zo blijft het langer scherp en roestvrij.
Benodigdheden en geschatte tijd
Voor het onderhoud van de meeste handgereedschappen heb je maar een paar basismiddelen nodig.
Benodigdheden
- ✓ Stugge borstel om aarde en zand te verwijderen
- ✓ Water en eventueel een mild afwasmiddel
- ✓ Droge doek
- ✓ Roestoplosser of een beetje olie voor metalen onderdelen
- ✓ Slijpsteen voor snoeischaar, heggenschaar en spade
Geschatte tijd: borstelen en afspoelen circa 5-10 minuten per stuk; grondig winterklaar maken met slijpen en invetten 15-20 minuten.
Stappenplan
Volg deze stappen na elk gebruik, zodat aarde en vocht geen kans krijgen om roest te veroorzaken.
-
1
Verwijder losse aarde en zand
Tik of schraap grove aarde van schoffel, spade of hark af voordat je verder reinigt. Zo voorkom je dat je modder uitsmeert over het hele blad.
-
2
Borstel of spoel het blad schoon
Gebruik een stugge borstel met water om vastgekoekte aarde los te maken. Voeg bij hardnekkig vuil een beetje mild afwasmiddel toe.
-
3
Droog het gereedschap direct en volledig af
Neem metalen delen meteen af met een droge doek. Vocht dat blijft staan, is de belangrijkste oorzaak van roestvorming.
-
4
Breng een dun laagje olie aan op metalen onderdelen
Wrijf het blad of de messen licht in met olie of een roestwerende spray. Dit houdt vocht buiten en maakt het gereedschap minder vatbaar voor nieuwe roest.
-
5
Berg het gereedschap droog en overzichtelijk op
Hang of leg het gereedschap in een droge, goed geventileerde ruimte, niet op een vochtige vloer. Zo blijft het tussen twee gebruiksmomenten in goede staat.
Sap en hars van snoeischaar en heggenschaar
Snoeischaren en heggenscharen vragen om extra aandacht, omdat plantensap plakkerig of zuur kan zijn en de messen kan aantasten.
Veeg sap en hars na elk gebruik met een droge doek van de messen af, voordat het kan indrogen. Zit er toch opgedroogd sap op het blad, dan laat dit meestal los met een doek die licht is bevochtigd met een beetje afwasmiddel of alcohol.
Snoeigereedschap kan ook schimmels, bacteriën of virussen van de ene plant naar de andere overbrengen. Maak de messen daarom tussen het snoeien van verschillende planten door schoon, zeker als een plant er ziek of aangetast uitzag.
Droog de messen na het reinigen goed af en breng daarna een beetje olie aan, zodat sap en vocht minder snel vastkoeken en het mechaniek soepel blijft bewegen.
Roest voorkomen en behandelen
Roest ontstaat wanneer vocht op onbeschermd metaal blijft staan, en is daarmee de meest voorkomende oorzaak van slijtage bij tuingereedschap.
Voorkomen werkt beter dan genezen: droog gereedschap altijd af na gebruik en houd metalen onderdelen licht ingevet. Zo krijgt vocht geen vat op het oppervlak.
Is er al lichte roest ontstaan, dan verwijder je die met een staalborstel of staalwol. Bij hardnekkige roestplekken helpt het om het gereedschap een nacht te laten weken in onverdunde azijn, waarna je de roest met een borstel losmaakt.
Spoel en droog het gereedschap na deze behandeling goed af en breng opnieuw een beschermend laagje olie aan, anders ontstaat er al snel weer nieuwe roest.
Onderhoud per onderdeel
Niet elk deel van je tuingereedschap vraagt om dezelfde aanpak. Metalen bladen, houten stelen en scharnieren hebben elk hun eigen aandachtspunt.
Metalen bladen en messen
Metalen onderdelen zoals het blad van een schoffel of spade en de messen van een snoeischaar zijn het meest gevoelig voor roest. Houd ze droog, verwijder aarde en sap direct na gebruik en vet ze regelmatig licht in. Controleer bij het opbergen ook of de messen nog scherp genoeg zijn en slijp ze zo nodig met een slijpsteen.
Houten stelen
Een houten steel kan uitdrogen of splinteren door blootstelling aan vocht en zon. Neem de steel af met een droge doek en wrijf hem af en toe licht in met een natuurlijke olie, zoals lijnzaadolie, om het hout soepel te houden.
Scharnieren en mechaniek
Het scharnier van een snoeischaar of heggenschaar kan stroef gaan lopen door opgedroogde aarde of sap. Maak het scharnier regelmatig schoon en breng een druppel olie aan, zodat het mechaniek soepel blijft openen en sluiten.
Veelgemaakte fouten
Een paar gewoontes zorgen ervoor dat tuingereedschap sneller slijt of roest dan nodig is.
Gereedschap vuil of nat opbergen is de meest gemaakte fout: vocht in combinatie met aarde versnelt roestvorming aanzienlijk. Ook gereedschap jarenlang niet slijpen zorgt ervoor dat een snoeischaar of spade minder goed snijdt en je er harder voor moet werken.
Daarnaast wordt het reinigen van snoeigereedschap tussen planten door vaak overgeslagen, waardoor ziekten zich makkelijker verspreiden.
Let op
Berg metalen tuingereedschap nooit nat op, ook niet voor korte tijd. Vocht dat is opgesloten in een schuur of kist versnelt roestvorming juist, omdat het niet kan verdampen. Wees daarnaast voorzichtig met de scherpe randen van een snoeischaar of heggenschaar tijdens het reinigen en slijpen.
Winterklaar maken en opbergen
Aan het einde van het tuinseizoen loont het om gereedschap grondig te onderhouden, zodat het in het voorjaar meteen weer klaar is voor gebruik.
- ✓ Maak al het gereedschap schoon en laat het volledig drogen.
- ✓ Slijp messen en bladen die bot zijn geworden.
- ✓ Breng een beschermend laagje olie aan op metalen onderdelen.
- ✓ Wrijf houten stelen licht in met een natuurlijke olie.
- ✓ Berg alles droog en vorstvrij op, niet op een vochtige vloer.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet je tuingereedschap schoonmaken?
Maak metalen tuingereedschap zoals een schoffel, spade of snoeischaar na elk gebruik schoon en droog. Zo krijgt roest geen kans en voorkom je dat aarde of plantensap vastkoekt op het blad of de messen.
Hoe krijg je roest van tuingereedschap af?
Lichte roest verwijder je met een staalborstel of staalwol. Bij hardnekkige roestplekken helpt het om het gereedschap een nacht te laten weken in onverdunde azijn, waarna je de roest losborstelt en het gereedschap goed afdroogt en invet.
Waarom moet je een snoeischaar tussen planten door schoonmaken?
Snoeigereedschap kan schimmels, bacteriën of virussen van een zieke plant overbrengen op een volgende plant. Veeg de messen daarom tussen planten door schoon, vooral als een plant er ziek of aangetast uitzag.